„W tej skrzyni oleju się nie wymienia”. Taką informację wciąż można usłyszeć przy zakupie używanego samochodu. Czasami właściciel zapewnia, że skrzynia jest bezobsługowa, innym razem powołuje się na brak wymiany w harmonogramie serwisowym. W ogłoszeniach pojawia się nawet argument, że olej jest „dożywotni”.
Z drugiej strony można spotkać kierowców wymieniających olej w automacie regularnie co kilkadziesiąt tysięcy kilometrów.
Kto ma rację?
Problem polega na tym, że pod określeniem automatyczna skrzynia biegów kryje się kilka różnych konstrukcji, a zalecenia dotyczące ich obsługi mogą być zupełnie inne. Dlatego zamiast stosować jedną zasadę do wszystkich samochodów, najpierw trzeba ustalić, jaka skrzynia znajduje się w konkretnym aucie.
Po co skrzyni biegów olej?
Olej w automatycznej skrzyni wykonuje znacznie więcej pracy, niż może się wydawać.
Odpowiada między innymi za smarowanie współpracujących elementów oraz odprowadzanie ciepła. W wielu konstrukcjach pełni również istotną funkcję hydrauliczną i uczestniczy bezpośrednio w prawidłowym działaniu mechanizmu zmiany przełożeń.
Podczas eksploatacji pracuje w zmiennych temperaturach i w kontakcie z wieloma elementami mechanicznymi.
Nie jest więc płynem, który przez cały okres użytkowania samochodu pozostaje dokładnie taki sam.
Z czasem zmieniają się jego właściwości, a w układzie mogą pojawiać się produkty zużycia współpracujących elementów.
Co właściwie oznacza „olej dożywotni”?
To określenie jest źródłem wielu nieporozumień.
Kierowca może zinterpretować je jako: „oleju nie trzeba wymieniać nigdy, nawet jeśli samochód przejedzie 300 czy 400 tysięcy kilometrów”.
Tymczasem rzeczywiste zalecenia serwisowe zależą od producenta samochodu, producenta skrzyni, konkretnego modelu przekładni oraz warunków eksploatacji.
Dlatego informację o braku wymiany warto zawsze zweryfikować dla konkretnej skrzyni, zamiast opierać się na ogólnej opinii dotyczącej wszystkich automatów.
Szczególnie że dzisiejsze samochody często pozostają w eksploatacji znacznie dłużej, niż trwa podstawowy okres gwarancyjny.
Nie każdy automat jest taki sam
Klasyczny automat z przekładnią hydrokinetyczną, skrzynia dwusprzęgłowa czy przekładnia bezstopniowa to różne konstrukcje.
Mogą wymagać innych płynów, innych procedur oraz innych interwałów obsługi.
To niezwykle ważne, ponieważ zastosowanie niewłaściwego oleju nie jest drobnym błędem. Płyn musi spełniać wymagania konkretnej przekładni.
Nie wystarczy kupić produktu opisanego po prostu jako „olej do automatu”.
Przed serwisem trzeba prawidłowo zidentyfikować skrzynię i dobrać odpowiednią specyfikację.
Co ile kilometrów wymieniać olej w automacie?
Nie ma jednej wartości odpowiedniej dla każdego samochodu.
Można spotkać zalecenia wymiany po określonym przebiegu albo czasie, ale konkretna wartość powinna wynikać z dokumentacji dotyczącej danej przekładni oraz sposobu eksploatacji samochodu.
Znaczenie ma nie tylko licznik kilometrów.
Samochód poruszający się głównie w spokojnych trasach pracuje w innych warunkach niż auto wykorzystywane przede wszystkim w mieście, często ciągnące przyczepę albo regularnie pracujące pod dużym obciążeniem.
Dlatego pytanie „czy przy 100 tysiącach kilometrów wymieniać olej?” bez podania modelu skrzyni nie pozwala udzielić odpowiedzialnej odpowiedzi.
Statyczna i dynamiczna wymiana oleju – czym się różnią?
To jedno z najczęściej pojawiających się pytań.
W dużym uproszczeniu wymiana statyczna polega na spuszczeniu części oleju znajdującego się w skrzyni i uzupełnieniu odpowiedniej ilości świeżego płynu. Ze względu na konstrukcję przekładni część starego oleju może pozostać wewnątrz układu.
Wymiana dynamiczna wykorzystuje odpowiednią procedurę i urządzenie pozwalające zastąpić znacznie większą część znajdującego się w układzie oleju świeżym płynem.
Można więc dojść do prostego wniosku: skoro dynamicznie wymienimy więcej starego oleju, ta metoda zawsze musi być lepsza.
W praktyce nie należy tak generalizować.
Sposób obsługi powinien zostać dobrany do konstrukcji przekładni, jej stanu, historii serwisowej oraz przewidzianej procedury.
„Nie wymieniaj oleju, bo skrzynia się zepsuje”
To kolejny popularny motoryzacyjny mit, który ma w sobie pewien kontekst.
Wyobraźmy sobie samochód z bardzo dużym przebiegiem. Nie wiadomo, czy olej w skrzyni był kiedykolwiek wymieniany. Przekładnia już szarpie, przeciąga zmianę biegów albo wykazuje inne objawy zużycia.
Właściciel wykonuje wymianę oleju, a niedługo później problemy stają się bardziej widoczne.
Łatwo wtedy uznać, że to wymiana uszkodziła skrzynię.
Tymczasem przekładnia mogła być już wcześniej mocno zużyta. Świeży olej nie jest naprawą mechaniczną i nie cofnie istniejących uszkodzeń.
Dlatego samochód z nieznaną historią i objawami nieprawidłowej pracy powinien być najpierw zdiagnozowany.
Czy wymiana oleju naprawi szarpiącą skrzynię?
Czasami kierowca przyjeżdża do warsztatu dopiero wtedy, gdy automat zaczyna pracować inaczej niż wcześniej.
Pojawiają się szarpnięcia, opóźnione załączanie biegu, przeciąganie zmiany przełożenia albo nietypowe dźwięki.
Wtedy pada pytanie: „Może wystarczy wymienić olej?”.
Być może problem rzeczywiście jest związany ze stanem lub poziomem płynu, ale nie należy tego zakładać bez diagnostyki.
Podobne objawy mogą wynikać z wielu usterek mechanicznych, hydraulicznych lub elektronicznych.
Wymiana oleju jest czynnością serwisową. Nie powinna być traktowana jako uniwersalny sposób naprawiania każdej źle działającej skrzyni.
Filtr oleju w skrzyni też może wymagać wymiany
W zależności od konstrukcji przekładni serwis może obejmować nie tylko sam płyn.
Niektóre skrzynie posiadają wymienny filtr. Czasami dostęp do niego wymaga demontażu miski olejowej, a w określonych rozwiązaniach filtr może być zintegrowany z innym elementem.
Podczas serwisu mogą być potrzebne również nowe uszczelnienia czy elementy montażowe.
Dlatego przed wyceną warto wiedzieć dokładnie, jaki typ przekładni znajduje się w samochodzie.
Samo podanie liczby litrów oleju nie określa jeszcze pełnego zakresu prawidłowej obsługi.
Poziom oleju również trzeba ustawić prawidłowo
W wielu automatycznych skrzyniach nie znajdziemy klasycznego bagnetu znanego z silnika.
Kontrola poziomu może wymagać określonej temperatury płynu, uruchomionego silnika oraz przeprowadzenia konkretnej procedury.
Zarówno zbyt mała, jak i nieprawidłowa ilość oleju może wpływać na pracę przekładni.
Dlatego wymiana nie polega wyłącznie na zasadzie „spuściliśmy pięć litrów, więc wlewamy pięć litrów”. Należy przestrzegać procedury przewidzianej dla konkretnej skrzyni.
Najlepszy moment na serwis jest wtedy, gdy skrzynia działa prawidłowo
To może brzmieć paradoksalnie.
Wielu kierowców zaczyna interesować się olejem dopiero po pojawieniu się pierwszych szarpnięć. Tymczasem wymiana oleju jest przede wszystkim elementem profilaktycznej obsługi, a nie sposobem na ratowanie uszkodzonej przekładni.
Jeżeli znamy historię samochodu i wiemy, kiedy poprzednio wykonywano serwis, możemy zaplanować kolejną wymianę zgodnie z wymaganiami konkretnej skrzyni.
Trudniejsza sytuacja pojawia się po zakupie używanego auta.
Jeżeli dokumentacja nie pozwala ustalić historii serwisowej, przed podjęciem decyzji warto określić typ przekładni, jej stan oraz sposób dalszego postępowania.
Automat wymaga serwisu dopasowanego do konkretnej skrzyni
Nie istnieje uniwersalna zasada mówiąca, że w każdym automacie olej wymieniamy dokładnie przy tym samym przebiegu. Tak samo nie można powiedzieć, że oleju w automatycznych skrzyniach nie wymienia się nigdy.
W naszym warsztacie w Poznaniu przed wykonaniem takiego serwisu istotne jest ustalenie rodzaju przekładni, odpowiedniej specyfikacji oleju oraz właściwej procedury obsługi.
Jeżeli skrzynia wykazuje już niepokojące objawy, najpierw należy określić ich przyczynę.
Regularna wymiana odpowiedniego oleju nie zagwarantuje, że automatyczna skrzynia nigdy się nie zepsuje. Może jednak być ważnym elementem jej prawidłowej eksploatacji.
A w przypadku podzespołu, którego poważna naprawa potrafi być kosztowna, rozsądna profilaktyka jest zdecydowanie lepszym planem niż czekanie na pierwsze mocne szarpnięcie.
